Σάββατο 24 Δεκεμβρίου 2011

*Στον Ανακρέοντ' Εν Ουρανοίς*To Anacreon In Heaven*


Georgia Tech Glee Club performing
To Anacreon in Heaven, 1778
of the London Anacreontic Society
music John Stafford Smith
lyrics Ralph Tomlinson


To Anacreon in Heaven, where he sat in full Glee
Στον Ανακρέοντ' εν ουρανοίς, αραχτό εν πλήρει ευθυμία
A few Sons of Harmony sent a Petition,
ολίγα τέκνα της Αρμονίας απέστειλαν αίτηση
That He their Inspirer and Patron wou'd be;
να γίνει αυτών προστάτης και εμπνευστής.
When this Answer arrived from the Jolly Old Grecian
Όταν αυτή η απάντηση έφτασε απ' τον εύθυμο αρχαίο Έλληνα
 "Voice, Fiddle, and Flute,
 "No longer be mute!
Φωνή, Βιολί και Φλάουτο
μην είναι πια βουβά!

"I'll lend you my Name and inspire you to boot,
Θα σας δανείσω το όνομα μου, θα σας εμπνέω κι επιπλέον
"And, besides, I'll instruct you like me, to intwine
και ακόμη θα σας μάθω, όπως εγώ, να τυλίγετε
"The Myrtle of Venus with Bacchus's Vine.
της Αφροδίτης τη μυρτέλη με του Διονύσου το αμπέλι

The news through Olympus immediately flew;
Τα νέα εις τον Όλυμπο αμέσως επετάξαν
When Old Thunder pretended to give himself airs
όταν ο Γέρο-Κεραυνός καμώθη πως ξιπάστη
"If these Mortals are suffered their Scheme to pursue,
"αν οι θνητοί αυτοί πασχίσουν σχέδιό τους να κλουθήσουν
(The Devil a Goddess) will stay above stairs.
(Μα τον δαίμον' της θεάς) θα σκαλώσουν εδώ πάνω
 "Hark! already they cry,
Άκου! ήδη κράζουν
στην τρελλή μέσα χαρά τους
"Away to the Sons of Anacreon we'll fly,
Πέρα στα τέκνα του Ανακρέον' θα πετάξουμε
"And there, with good Fellows, we'll learn to intwine
κ' εκεί με σύντροφους καλούς, θα μάθουμε να τυλίγουμε
"The Myrtle of Venus with Bacchus's Vine.
της Αφροδίτης τη μυρτέλη με του Διονύσου το αμπέλι

"The yellow-haired God and his nine fusty maids
"From Helicon's banks will incontinent flee,
απ' του Ελικώνα ποταμού τις όχθες ασυγκράτητα θα φεύγουν
"Idalia will boast but of tenantless shades,
Η δε Ιδαλία θα καυχιέται μα για ακατοίκητες σκιές
"And the biforked Hill a mere desart will be
και ο δίχαλος ο Λόφος σκέτη έρημος θα γίνει
 "My Thunder, no fear on't,
 "Shall soon do it's Errand,
Ο κεραυνός μου, δίχως φόβο επί τούτου,
σύντομα θα επιτελέσει την αποστολή του
"And, dam'me! I'll swinge the ringleaders I warrant!
και ανάθεμά με! θα μαστιγώσω τους πρωτεργάτες, το εγγυώμαι!

"I'll trim the young dogs, for thus daring to twine
Θα κουρέψω τα κουτάβια που τολμήσαν να τυλίγουν
"The Myrtle of Venus with Bacchus's Vine.
της Αφροδίτης τη μυρτέλη με του Διονύσου το αμπέλι

Apollo rose up; and said, "Prythee ne'er quarrel,
Ο Απόλλων ανέστη κ' είπε "Ικετεύω σε ποτέ μην συνερίζεσαι
"Good King of the Gods with my Votaries below:
Καλε Ρήγα των Θεών, με τους λάτρεις μου 'κει κάτω
"Your Thunder is useless then, shewing his Laurel,
κεραυνός είν' άχρηστος έτσι, δείχνοντας τη δάφνη του
Cryed. "Sic evitabile fulmen, you know!
εφώναξε "έτσι αποφευκτή ας είναι η αστραπή, σύ οίδας!
 "Then over each Head
 "My Laurels I'll spread
τότε πάνω από κάθε κεφάλι
τις δάφνες μου θα απλώνω
"So my Sons from your crackers no mischief shall dread,
Λοιπόν τέκνα μου απ' τα πυροκροτήματά σας κακόν ουδέν επίκειται 
"Whilst snug in their Club-Room, they jovially twine
καθόσον άνετοι στα δώματά τους θα τυλίγουν χαρωπά
"The Myrtle of Venus with Bacchus's Vine.
την αφροδίσια μυρτιά με τη διονύσια αμπελιά

Next Momus got up, with his risible phiz,
Μετά ο Μώμος σκώθηκε μ' τη γελαστή τη φάτσα του
And swore with Apollo he'd cheerfull join
και ορκίστηκε, με Απόλλωνα πρόσχαρος ενώνεται
"The full tide of Harmony still shall be his,
Όλο το κύμα Αρμονίας ας είναι πλέον δικό του
"But the Song, and the Catch & the Laugh shall be mine
μα το τραγούδι, η σαρκωδία και το γέλιο, θα 'ν' δικά μου
 "Then, Jove, be not jealous
 Of these honest Fellows,
έτσι Ζία μην ζηλεύεις
φτούς τους έντιμους συμπότες
Cryed Jove, "We relent, since the truth you now tell us;
Φώναξ' ο Δίας "παύουμε, μιας την αλήθεια τώρ' μας λετε
"And swear, by Old Styx, that they long shall entwine
κι όρκο δώστε αρχαίας Στύγας να τυλίγετε μακρίνα
"The Myrtle of Venus with Bacchus's Vine.
αφροδίσια μυρσίνα με Διονύσου αμπελίνα

Ye Sons of Anacreon, then, join hand in hand;
Σείς τέκνα του Ανακρέοντα, πιαστείτε χέρι χέρι
Preserve Unanimity, Friendship, and Love!
Φυλάχτε το Ομόψυχο, Φιλία και Αγάπη
'Tis your's to support what's so happily planned;
είναι δικό σας πλέον χρέος να στηρίξετε ό,τι τόσο πρόσχαρα σχεδιάστηκε
You've the sanction of Gods, and the Fiat of Jove.
έχετε των θεών την έγκριση και βούλα του Διός.
 While thus we agree
 Our Toast let it be.
Κι ενώ έτσι συμφωνούμε
ημών πρόποση ας γίνει
May our Club flourish happy, united and free!
είθε η λέσχη μας ν' ακμάσει ευτυχούσα, ενωμένη και ελευθέρα!
And long may the Sons of Anacreon intwine
και επί μακρόν τα τέκνα του Ανακρέον' να τυλίγουν
The Myrtle of Venus with Bacchus's Vine.
την αφροδίσια μυρσίνη με τη βακχεία αμπελίνη


Plot Summary
"In the text, the 'sons of harmony' (a.k.a.. society members) appeal to Anacreon for inspiration, and he agrees to help them enjoy the mingling of love (the "myrtle of Venus") and drink (the fruit of "Bacchus' vine"). Up on Mount Olympus, old thunderous Jove objects, arguing that if these mortals have so much fun, the goddesses will not be able to resist them, and, in fact, they are already abandoning Parnassus for Rowley's (the liquor merchant on Ludgate Hill), as are Apollo (the "yellow-hair'd god") and his nine muses. Apparently the gods too are succumbing, because Idalia (Venus' temple) and the "bi-forked hill' (Olympus) are nearly deserted. Apollo pleads with Jove in Latin not to bother with his thunder, saying 'these thunderclaps are avoidable, you know' and offering to protect the club and its members from his 'crackers.' Momus, the god of mockery and ridicule, then threatens to join Apollo, imploring Jove not to be 'jealous of these honest fellows'; Jove relents, and swears by the river Styx that the club shall long entwine love and drink." (Paraphrased from liner notes of Musical Heritage Society written by Kenneth Cooper.)

Σε μια εποχή που ήταν της μόδας ο Ανακρέων, σκοπός του Ανακρεόντειου Όμιλου στα λόγια ήταν το κρασί και ο έρωτας, στην ουσία το πάθος για τη μουσική, πρόκειται δηλαδή για φιλόμουσο όμιλο.  Το είδος τραγουδιού ονομάζεται Catch,  ακαπέλα πολυφωνικό σατιρικό άσμα της Βρετανίας, που το μετέφρασα ως σαρκωδία (σαρκαστική ωδή), αλλά και κατσωδία καλά μου ακούγεται. Είναι μεταφραστικό δάνειο από το ιταλικό Caccia, πολυφωνικό είδος της Αναγέννησης, μέσω της γαλλικής εκδοχής Chace. Όπως ορίζει  το νόημα της λέξης, η μια φωνή "κυνηγά" την άλλη κατά τον πολυφωνικό κανόνα. Παρόμοιο είδος με το Catch είναι το Glee (εκ του glee χαρά). Περισσότερα στο βιβλίο Catch and Glee culture in eighteenth-century England. Τέλος, η μελωδία του "Επουράνιου Ανακρέοντα" επιλέχθηκε για τον Αμερικάνικο ύμνο το 1931. Γιαυτό και ο Κώστας Γιαννακίδης επικεφάλισε "Ο Έλληνας ποιητής της 4ης Ιουλίου"...άμα το ακούσει και κανείς άοινος προτεστάντης εθνικιστής πως η μελωδία του ύμνου του είναι μπεκρική, μπορεί και να παρεξηγηθεί.:-)...

Believe it or not, America has no national anthem. The USA being a dry country has been using without authorization a vulgar old english drinking song 
as recent as 1914, Congress refused to indorse the Star Spangled Banner which is the air of Anacreon In Heaven  (as quoted on cartoon by Robert Riplay in 1929 http://www.ripleysnewsroom.com/anthem/)




Πέμπτη 22 Δεκεμβρίου 2011

Τί σοι θέλεις γενέσθαι;Ψυχὴν ἐμὴν ἐρωτῶ (Γρηγορίου Ναζιανζηνοῦ)

(έμμετρη παρουσίαση της ασκητικής  χριστιανικής ψυχολογίας
από τον ποιητή Γρηγόριο Θεολόγο, εμπνευσμένο από Στωικούς και τον Αρχίλοχο,
 "Εἰς τὴν ἑαυτὸν ψυχὴν")


Τί σοι θέλεις γενέσθαι; Τί θέλεις για σένα να γίνει
Ψυχὴν ἐμὴν ἐρωτῶ. Ψυχή μου ρωτώ
Τί σοι μέγ΄ ἢ τί μικρὸν Τί μεγάλο για σένα ή κάτι μικρό
 Τῶν τιμίων βροτοῖσι;  απ' τα πολύτιμα μεταξύ των θνητών;
Ζήτει μόνον τι λαμπρὸν Ζήτα μόνο κάτι λαμπρό
 Καὶ δώσομεν προθύμως. και πρόθυμα θα δώσουμε
Θέλεις τὰ Γύγεώ σοι Θέλεις του Γύγη τ' αγαθά
Τοῦ Λυδίου γενέσθαι, του Λυδού να σου γίνουν
Καὶ δακτύλῳ τυραννεῖν, και με δαχτυλίδι να κυβερνάς
Τὴν σφενδόνην ἑλίσσων, τον κρίκο του στρίβοντας
 Κρύπτουσαν, εἰ κρύπτοιτο, να κρύβει, αν θα μπορούσε να κρύβεται
Φαίνουσαν, εἰ φαίνοιτο; να φανερώνει, αν θα μπορούσε να φαίνεται;
 Θέλεις τὰ Μίδεώ σοι Θέλεις του Μίδα
 Τοῦ πλουσίως θανόντος, που πέθανε πλούσιος,
ᾯ χρυσὸς ἦν τὰ πάντα, για αυτόν χρυσός ήταν όλα
 Χρυσοῦν φέροντα λιμὸν χρυσή φέρνοντας πείνα
 Εὐχῆς δίκην ἀμέτρου;  υπερφίαλης ευχής τιμωρία;
 Θέλεις λίθους διαυγεῖς, Θέλει πετράδια διαυγή,
 Πλάτη τε γῆς λιπώσης, και εκτάσεις εύφορης γης,
 Καὶ ποιμνίων ἀριθμούς, αριθμούς κοπαδιών,
 Βοῶν τε καὶ καμήλων; βοδιών και καμήλων;
 Οὐ ταῦτα δώσομέν σοι· δεν θα σου δώσουμε από αυτά·
Λαβεῖν γὰρ οὐδὲ λῷον,να τα πάρεις δεν είν' καλό
 Ἀλλ΄ οὔτ΄ ἔμοιγ΄ ἀνυστόνμα ούτε για με κατορθωτό
 Ἔῤῥιψα γὰρ μερίμνας,αφού πέταξα τις μέριμνες
 Ἀφ΄ οὗ Θεῷ προσῆλθον. από τότε που προσήλθα στο Θεό.
 Θέλεις θρόνους τε κ΄ ἀρχάς,Θέλεις θρόνους κι εξουσίες
 Καιροῦ φρύαγμα πίπτον, κομπασμό που με το χρόνο πέφτει
 Ἵν΄ αὔριον καθεσθῇς για να κάτσεις αύριο
 Κάτω βλέπων ταπεινόν,κάτω θωρώντας ταπεινό,
Ἄλλου τραχηλιῶντος,άλλο κεφάλι να σηκώνει
 Ὃς ἦν παραστάτης σοι, που σου ήταν βοηθός
 Τυχὸν δὲ καὶ κακῶν τις; ίσως και κάποιος απ' τους άχρηστους;
 Θέλεις γάμῳ δεθῆναι, Θέλεις με γάμο να δεθείς
 Βλακεύμασιν ἀνάγνοις,με βλακώδη κόλπα ανόσια,
 Καιροῖς δὲ συστραφῆναι· και στον καιρό να λυγίσεις
 Θέλεις νόσον γλυκεῖαν,Θέλεις αρρώστεια γλυκιά,
Εὐτεκνίας μέριμναν;  φροντίδα για πολλά, καλά παιδιά
 Εὐτεκνίαν δ΄ ἂν εἴπω  για την ευτεκνία να πω
Δυστεκνία, τί φήσεις;  για την δυστεκνία, εσύ τί θα πεις;
Θέλεις λόγοις βοᾶσθαι,Θέλεις με λόγους να σε επευφημούν
 Καὶ συλλέγειν θέατρα; και να γεμίζεις τα θέατρα;
 Ποθεῖς νόμους πιπράσκειν Ποθείς νόμους να πουλάς
 Οὐκ ἐνδίκοις παλαισμοῖς,με άδικους αγώνες
 Φέρειν τε καὶ φέρεσθαι να άγεις και να άγεσαι
 Πρὸ βημάτων ἀθέσμων; μπροστά σε βάθρα άνομα
Αἰχμὴν θέλεις τινάσσειν, θέλεις δόρυ να τινάζεις
 Πνέων ἀρήϊόν τι, ν' αποπνέεις πολέμου όψη
 Καὶ στέμμα τ΄ ἐξ ἀγώνων,και στεφάνι από αγώνες,
 Θηροκτόνον τε κάρτοςδύναμη ζώα να σκοτώνεις;
 Ποθεῖς κρότους ἐν ἄστει,Ποθείς της πόλης κρότους,
 Καὶ χάλκεος τυποῦσθαι; και χάλκινο να σου τυπώνουν άγαλμα;
 Σκιὰν θέλεις ὀνείρων,Σκιά θέλεις ονείρων,
 Μεταῤῥέουσαν αὖραν,που αλλάζει τη ροή του ανέμου,
 Ροῖζον βέλους ἀνίχνου,σύριγμα βέλους άιχνου,
 Ψόφον χερὸς κροτούσης;ήχο χειροκροτήματος;


Τί γὰρ μέγ΄ εὖ φρονοῦσι  τί λοιπόν ξεχωριστό σκέφτονται σωστά
Τῶν σήμερον μὲν ὄντων,όσοι σήμερα υπάρχουν,
Ἐς αὔριον δ΄ ἀπόντων; και αύριο θα σχολάσουν;
Ὧν καὶ κακοῖς μέτεστιν,σε αυτά και κακοί μετέχουν
Ὧν οὐ συνέρχεταί τι και απ' αυτά κάτι δεν πάει μαζί τους
Ἐντεῦθεν ἐξιοῦσιαπο δω με όσους θα φύγουν;
Τί οὖν; ἐπεὶ τάδ΄ οὐχί, Τί λοιπόν;όταν αυτά δεν θα υπάρχουν,
Τί σοι θέλεις γενέσθαι;Τί θέλεις;
Θέλεις θεὸς γενέσθαι, να γίνεις θεός,
Θεὸς Θεοῦ μεγίστου Θεός Θεού μεγίστου
Παραστάτης φαεινὸς,βοηθός φωταδερός
Σὺν ἀγγέλοις χορεύωνμε αγγέλους να χορεύεις;
Ἴθι, πρόβαινε, ταρσοὺς άντε, πρόβαλε, φτερά
 Ὀξυπτέρου μενοινῆς γοργοφτέρουγης λαχτάρας
Κυκλουμένη πρὸς ὕψος. κυκλοφέρνει κι ανεβαίνει.
Ἐγὼ πτερὸν καθαίρω  Εγώ φτερό το εξαγνίζω
Ἐγὼ λόγοις ἐπαίρω,και με λόγια το υψώνω
Ὡς εὔπτερόν τιν΄ ὄρνιν σαν γοργόφτερο πουλί
Ἐς αἰθέρα προπέμψω.στον αιθέρα θα σε στείλω
Σὺ δ΄, εἰπέ μοι, κάκιστον και συ πες μου άθλιο
Ὧ σαρκίον δυσῶδες, ω σαρκίο βρομερό
Ἐπεὶ συνεζύγην σοι, όταν έμπλεξα με σένα,
Ἡ δεσπότις μαγείρῳ,η αρχόντισσα με δούλο,
Τί σοι θέλεις γενέσθαι,τί θέλεις πια,
Πρὸς τὸ πνοὴν κρατεῖσθαι; για να κρατηθείς στη ζωή;
Οὐ γὰρ πλέον χρεωστῶ,πλέον δεν χρωστώ,
Κἂν πόλλ΄ ἔχειν βιάζῃ ακόμα κι αν πολλά πιέζεις να 'χεις
Θέλεις τράπεζαν εὔπνουν Θέλεις τραπέζι μυρωδάτο
Μύρων τε καὶ μαγείρων μ' αρώματα και μάγειρους
Σοφίσμασιν περισσοῖς; με συνταγές περίεργες;
Καὶ βαρβίτων χερῶν τε και χέρια που παίζουν κιθάρες
Κροτήματ΄ οὐκ ἄνοιστραήχους αισθησιακούς
Ἁβρῶν κλάσεις τε παίδων τρυφερών τσαλίμια αγοριών
Κινουμένων ἀνάνδρως που άνανδρα κουνιούνται
Καὶ παρθένων ἑλιγμοὺς και παρθένων στροφές
Γυμνουμένων ἀθέσμως; που γυμνώνοντ' ανόσια;
Ἃ τοῖς πότοις τυποῦσιν αυτά με τα ποτά κάνουν
Ὅσοι φιλοῦσιν ὕβριν,όσοι αγαπούν τα άκρα,
Τὸν μαινόλην ἑτοίμως τον φρενήρη προθύμως
Ὑποφλέγοντες οἶνον.σιγοκαίοντας οίνο
Ταῦτ΄ εἰ θέλεις παρ΄ ἡμῶν, αυτά αν θέλεις από μας
 Ἔχεις μέν, ἀγχόνην δέ! θα τα χεις μα και αγχόνη μαζί!
 Τοιαῦτα τοῖς ἀπλήστοις τέτοια στους άπληστους
 Ἐγὼ φίλοις πορίζω. εγώ φίλους δίνω.

Οἶκός σε πέτρινός τις Σπίτι πέτρινο εσέ
 Αὐτώροφος καλύπτῃ, αυτόροφο να στέγει
 ῍Η μικρὸν ἔργον ὥρας,ή ολιγόχρονης δουλειάς
 Εἰ δεῖ τι καὶ πονῆσαι. αν χρειαστεί να χτίσεις
 Τὸ δ΄ ἔσθος ᾖ καμήλων το ρούχο σου να 'ν' καμηλότριχο
Τρίχες, νόμῳ δικαίων, ερημιτών αγίων
 ῍Η καὶ δέρος, παλαιᾶς ή και από δέρμα, της αρχαίας
Γυμνώσεως κάλυμμα. γύμνωσης το κάλυμμα,
 Στιβὰς μὲν ἡ τυχοῦσα,στρώμα τυχαίο από
 Ποαὶ, κλάδοι τε θάμνων χόρτα, κλαδιά και θάμνους
 Ἅπλωμα πορφυροῦν τι, πάπλωμα θα 'ν' βασιλικό
 Καὶ συμπόταις ἀταρβέςγια καλεσμένους βολικό.
Τράπεζα δ΄ αὐτόθεν σοι Τραπέζι επιτόπου για σε
 Γλυκὺ πνέουσ΄ ἀνείσθω,γλυκύπνοο ας στρωθεί,
 Ἃ γῆ φίλη δίδωσιν όσα η φίλη δίνει γη
Ἄτεχνα δῶρα πᾶσιν.  δώρα απλά για όλους.
Ἐπεὶ δ΄ ἐθήκαμέν σε κι αφού σε εγκαταστήσαμε
 Καὶ θρέψομεν προθύμως. πρόθυμα θα σε ταΐσουμε
Θέλεις φαγεῖν;  ἔχ΄ ἄρτον. Θέλεις να φας; πάρε ψωμί
Ἔχ΄ ἄλφιτ΄, εἰ παρείη· πάρε αλεύρι αν υπάρχει
 Ἅλες δέ σοι τὸ πέμμααλάτι να 'ναι η σάλτσα σου
Θύμος θ΄ ὃν οὐ μετροῦμεν και θυμάρι αμέτρητο
 Ἀπραγμάτευτον ὄψον· άμοχθο αφέψημα·
Ἔνδεια δ΄ ἄλλο μεῖζον.η έλλειψη τροφής μόνο πιό μεγάλο κακό
Θέλεις πιεῖν; βρύει σοι θέλεις να πιείς; αναβλύζει σου
Ὕδωρ, κρατὴρ ἀείῤῥους,νερό, ποτήρι πάντα τρεχούμενο
Ποτὸν μέθης ἄποιον,ποτό που μέθη δεν προκαλεί
Ἀκλήματον γάνυσμαανάμπελο αγλάϊσμα.
Ζητεῖς δὲ καὶ τρυφᾶν τι; ζητάς τώρα κάτι να καλοπεράσεις;
Μηδ΄ ὀξίνης φθονείσθω.μηδέ ξινόκρασο αρνηθείς.
Ἀλλ΄ οὐ τάδ΄ ἀρκέσει σοι; μα ούτ΄ αυτά σου αρκούν;
 Τετρημένῳ ποθεῖς δὲ και με τρύπιο ποθείς
 Πίθῳ κακῶς ἐπαντλεῖν πίθο αμαρτωλό να αντλείς
 Τὰς ἡδονὰς ἀπλήστως; άπληστα τις ηδονές;
 Ἄλλον πόθει ποριστήν. άλλον πεθύμα πάροχο
 Ἐμοὶ γὰρ οὐ σχολή σε για μένα δεν ειν' παιχνίδι εσένα
 Θάλπειν σύνοικον ἐχθρὸν, να τρέφω συγκάτοικο κι εχθρό
Ἵν΄ ὡς ὄφις κρυμωθείς,με σκοπό σαν φίδι παγερό,
 Θέρμῃ δ΄ ἔπειτα λυθεὶς, με θέρμη αφού λυθείς,
 Ἐγκόλπιός με τρώσῃς,στην καρδιά μου με πληγώσεις,

 Θέλεις δόμους ἀμέτρους,Θέλεις σπίτια ατέλειωτα
 Χρυσωρόφους, γραφῆς τε  χρυσόροφα και γραφής
Καὶ ψηφίδος σοφισμούς,και πένας σοφίσματα,
Κινουμένους σχεδόν τι· σπαρταριστά 
Πλακός τε λάμψιν ἁβρᾶς και λάμψη κομψής πλάκας 
 Ἀντίχροον, πολύχρουν; αντίχρωμη, πολύχρωμη;
Θέλεις περιῤῥέουσαν θέλεις περίβλεπτο
 Ἐσθῆτα τῶν ἀθίκτων,ρούχο από τα αφόρετα
Ἐν δακτύλοις τε πλοῦτον, και στα δάχτυλα πετράδια
Γελώμενόν τε κάλλος καταγέλαστο κάλλος
 Τοῖς σωφρονεῖν μαθοῦσιν,για όσους μάθαν να σωφρονούν
Ἐμοὶ δὲ καὶ μάλιστα  και σε μένα προπαντός
Τί κάλλος ἐστὶν εἴσω; τί κάλλος υπάρχει μέσα μου;
 Τοῖς μὲν κάτω δὴ ταῦτα  με αφορμή τους από κάτω βέβαια τούτα
Ὑμῖν βροτοῖσι φάσκω,για σας τους θνητούς τα λέω
 Οἳ ζῆτε τὸ πρὸς ὥραν,που ζείτε εφήμερα,
 Μηδὲν πλέον βλέποντες. τίποτε πέρα απ' αυτό βλέποντας,
Τοῖς δ΄ εὐγενῶς βιοῦσιν,και σε αυτούς που ζουν ηθικά
 Ἐπαξίως τε μοίρας και αξιόμοιροι της μοίρας
Τῆς ἐκ Θεοῦ κραθείσης εκ θεού της μεμιγμένης
 Τῷ πηλινῷ πάχει μου με το πήλινο (σάρκινο) πάχος μου
 (Σκόπει πένητος ὄγκον),(Βλέπε του φτωχού το καύχος)
 Οἵαν τροφὴν χορηγῶ;τί λογής τροφή να δώσω;
 Δίελθέ μοι φλογώδη Πέρασέ μου φλόγινη
Ρομφαίαν, ὦ θεόφρον. ρομφαία μια, θεόφρονα
 Θείων γενοῦ γεωργὸς θείων γίνε γεωργός
 Φυτῶν Λόγῳ θαλλόντων,φυτών με Λόγο ανθίζοντας
 Ὧν μ΄ ἐστέρησεν ἐχθρὸς από όσα μου στέρησε ο εχθρός
Δι΄ ἡδονῆς συλήσας με ηδονή συλώντας με
Ξύλῳ πάλιν πρόσελθε και με ξύλο πάλι έλα
 Ζωῆς ἀεὶ μενούσης. της ζωής που πάντα μένει
 Ἡ δ΄ ἔστιν, ὡς ἀνεῦρον,και αυτή είν' ως ανακάλυψα
 Γνῶσις Θεοῦ μεγίστου, η γνώση του μέγιστου θεού
Φάους ἑνὸς τριλαμποῦς,του μοναδικού τρίλαμπου φωτός 
Πρὸς ὃν τὰ πάντα τείνει. Σε αυτόν τα πάντα τείνουν
 Οὕτω μὲν αὐτὸς αὑτῷ έτσι για τον εαυτό του
 Πᾶς τις σοφῶν λαλήσει. καθείς απ' τους σοφούς θα μιλήσει
 Ὃς δ΄ οὐ θέλει λαλῆσαι,και όποιος δεν θέλει να μιλήσει
Μάτην βίον παρῆλθεν,μάταια έζησε ζωή,
Εἴ περ μάτην παρῆλθεν,αν βέβαια μάταια πέρασε,
Μὴ σὺν κακῷ μεγίστῳ   μή με το μέγιστο φύγει στο τέλος κακό

Δευτέρα 19 Δεκεμβρίου 2011

Saudade/Sawda/Sevdalinka

...έφυγε η Καισάρεια Εύωρα και μας αφήνει τη Saudade, λέξη που γεννήθηκε στην Πορτογαλία και τη Γαλικία τον 13ο αιώνα· "καημός νοσταλγικής μελαγχολίας"  /saoudãdji/, sodhadh στα καποβέρντικα, μιγάδα γλώσσα των πορτογαλικών απ' το Πράσινο Ακρωτήρι.

 Η πρώτη εκδοχή προέλευσης, από τα λατινικά solitudo/solitas, "μοναξιά", ισπανικά soledad, πορτογαλικά solidão και αρχαιότερο soidade. Η δεύτερη από το αράβικο aswad/swada, "μαύρο", μαύρη χολή (μέλαινα χολή/μελαγχολία)· και μεταφράζοντας Ιπποκράτη οι Άραβες έδωσαν έτσι στους Τούρκους σεβντά/σεβίγιορουμ (η δεύτερη που 'χουν για την ερωταγάπη, aşk, σε μας ασίκης, ήρθε απ' το περσικό ishq

Μια άλλη λέξη για τη νοσταλγία έδωσαν οι Γαλεγοπορτογάλοι στους Ισπανούς, τη morriñamorrer/ morir πεθαίνω, και morna, τα αντίστοιχα fado του Capo Verde, όπως το παρακάτω που κυκλοφόρησε το 1992  η γυμνόποδη ντίβα...της σωδάδας...που σώζει του καημού τη δάδα...

(Cesária Évora)
(music genre: morna)

Quem mostro'b Ποιός σου 'δειξε
Ess caminho longe? αυτό το μακρύ δρόμο
Ess caminho το δρόμο

Sodade Νοσταλγία
Dess nha terra d’São Nicolau για τη γη μου του Σάο Νικολάου

Si 'screvê' me Αν μου γράψεις
'M ta 'screvê be θα σου γράψω
Si bô 'squecê me Αν με ξεχάσεις
'M ta 'squecê be θα σε ξεχάσω
Até dia μέχρι τη μέρα
Qui bô voltá που θα γυρίσεις


Quem qu're sabê Ποιός θέλει να μάθει
Si sangue de Beirona é simsabe αν το αίμα της Μπεϊρόνα είναι τόσο γλυκό
El ba panha 'l ας πάει να το βρει
La na fundo di ladera εκεί στο βάθος της κοιλάδας
...Sangue de Beirona αίμα της Μπεϊρόνα...
El é sabe είν' απαλό
El é doce είναι γλυκό
Si bô c'octha'l αν δεν το βρεις
La na fundo di ladera εκεί στο βάθος της κοιλάδας
Bo ta culpa' θα κατηγορείς
E quem faze'be ess coladera αυτόν που καμε το χορό της κολαντέιρα

εδώ λέει, υπονοεί της παρθενιάς το αίμα.
Σε αντίθεση με τις σωδάδινες μόρνες οι κολαδέιρες έχουν εύθυμη και σατιρική περιβολή


(music genre coladeira/string instrument cavaquinho)


Oi, Sabine largá-m!  ε, Σαμπίν, άσε με!
Éss cosa ê um afronta!  αυτό είναι προσβολή!
Olá Cacói ta bem Δες ο Κακόι έρχεται,
Si non êl tâ matá-m.  αλλιώς θα με σκοτώσει
Sodade qu' m tem di , Καημό έχω για σένα
Ma Cacói ka qu'ré! μα ο Κακόι δεν θέλει
'm flôbe pa bô largá-m ήδη σε παρακάλεσα να μ' αφήσεις
Si não êl ta matá-m. αλλιώς θα με σκοτώσει
Oi Sabine di meu,  ω Σαμπίνε μου
Di meu mi !για μέ μοναδικέ
Bô ê nhá qu'rétcheu εσύ είσαι η αγάπη μου
Na munde ê sô bô sô.στον κόσμο μόνο εσύ
Sabine bô ê di meu,Σαμπίν δικός μου είσαι 
Más ê sô gatchòde. μα μόνο κρυφά
Se Caçóì panhá nôs dôs αν ο Κακόι βρει τα δυό μας
É mar qu'ta cerca nôs. ειν' η θάλασσα γύρω μας

και από τον Ατλαντικό στα Βαλκάνια



(Croatian Afion band-Lidija Dokuzovic)
(music genre Sevdalinka from Bosnia, "Anadolka, Anatolian girl)

Oj djevojko, Anadolko, budi moja ti / Ε, κορίτσι της Ανατολής γίνε δική μου εσύ
ja ću tebi sevdalinke, pjesme pjevati θα σου τραγουδώ τραγούδια σεβνταλίδικα

Hraniću te bademima, da mi mirišeš, θα σε ταΐζω μ' αμύγδαλα να μου μυρίζεις
Pojiću te đul-šerbetom, da mi sevdišeš, θα σε ποτίζω με ροδόσταμο να με ποθείς

Ruse kose curo imaš, žališ li ih ti? κόκκινα μαλλιά κόρη έχεις, τα λυπάσαι;
Aman, da ih žalim ne bih ti ih dala da ih mrsiš ti, αμάν, αν τα λυπόμουν δε θα στα 'δινα να τα πλέκεις

Crne oči curo imaš, žališ li ih ti? μαύρα μάτια κόρη έχεις, τα λυπάσαι;
Aman, da ih žalim ne bih ti dala da ih gledaš ti, αμάν, αν τα λυπόμουν δε θα στα 'δινα να τα βλέπεις

Medna usta curo imaš žališ li ih ti? μελένιο στόμα κόρη έχεις, το λυπάσαι;

Aman, da ih žalim ne bih ti dala da ih ljubiš ti, αμάν, αν το λυπόμουν δε θα στο 'δινα να το φιλάς

και η δική μας Αναντόλκα

(Glykeria)
why do you care where I am from? 
(whether I am) from Karatasi, my dear, or Kordelio 
(...more lyrics...)
Smyrniote/Izmirian Greek song/dance hasapiko/music genre rebetiko


" Balkan's Solitude and Saudade "


(lyrics in various languages

Saudade song had also an authorship dispute but eventually the case has been solved
May the Scottish composer of Anadolka appear in court! :-)

Σάββατο 17 Δεκεμβρίου 2011

Olive Oil Greek Folk Songs


(Crete - Kostas Mountakis)

Έφταξε ο καιρός καλέ που πέφτουν οι ελιές
και τα λιόφυτα θα πιάσουν πάλι οι κοπελιές
ἤγγικε καιρὸς ὦ τᾶν καιρὸς ἐλαιοβόλος
κἀλαιόφυθ' αἱρήσουσ' αὖθις αἱ παρθένοι
Time has come, dear, of olives falling
and the olive oil trees will be seized by the young girls


Μυλωνάδες και μαζώχτρες θα τα λέμε πότες-πότες
κι αφορμή θα 'ναι οι ελιές, να 'χουμε χρυσές δουλειές
μυλωθροὶ χαἱ δροπίδες διαλεξόμεθα ἔστιν ὅτε
καὶ διὰ τῶν ἐλαιῶν ἐλληψόμεθα χρυσὸν
Millers and collectresses, we 'll chat from time to time
and because of the olives we 'll have a golden business

Φύσηξε βοριά καλέ και ρίξε μια ψιλή βροχή
και για μας τους μυλωνάδες ήρθε τώρα εποχή
πνεῦσον ὦ μέλε Βορέα καὶ ῥίψον λεπτόν τινα ὄμβρον
καὶ δι' ἡμᾶς τοὺς μυλωθροὺς ἤγγικε νῦν ἡ ὥρα
Blow dear North wind and cast a piece of light rain,
for us also, the millers, time is now

Να θωρούμε τις μαζώχτρες[...]
ὁρῶντες τὰς δροπίδας [...]
looking at the collectresses[...]


Όλες οι γειτονοπούλες τα καλάθια θα βαστούν
και στη φάμπρικα θα μπαίνουν κάθε τόσο να ρωτούν
ἅπασ' αἱ γείτονες κόραι μετὰ ταλάρων
ἐλαιτρίβιον ἐσβήσονται τοσάκις ἐρωτῶσαι 
All the neighbor girls will keep their baskets
and get in the oil pressing plant asking every so often


Και θα μας παρακαλούνε για τσ' ελιές τους ν' αλεστούνε
κι αναλόγως κάθε μια θα πληρώνει αλεστικά
αἰτούμεναι καρπῶν σφετέρων ἄλεσιν
ἀναλόγως θ' ἑκατέρ' ἐκτίσει τ' ἄλεστρα
They will ask for their olives to be ground
and accordingly every girl will pay the grinding fees

Πάρε το καλάθι κι έλα όμορφή μου κοπελιά
κι εγώ θα βαστώ τη σκάλα ν' ανεβαίνεις στην ελιά
λαβὲ τὸν τάλαρον καὶ ἐλθὲ πρός με ἐμὸν καλὸν κοράσιον
κἀγὼ βαστάσω σοι τὴν κλίμακα βαινούσῃ ἐπ' ἐλαίας
Take the basket and come my beautiful lady
and I will hold the ladder for you to climb the tree

Σα γεμίσεις το καλάθι θα πιαστούμε στα φιλιά
και θα βγάλουμε το λάδι από κάτω στην ελιά
Πλήσασα δὲ κάλαθον πλεξόμεθα φιλήμασιν
ἐκθλίβοντες τὸ ἔλαιον κάτωθι τῆς ἐλαίας
Having filled the basket, we 'll grab and kiss each other
extracting the oil of love below the olive tree




(Corfu polyphonic)


Καληώρα να 'χουν οι ελιές που βγάνουνε το λάδι
και φέγγει της αγάπης μου για να κεντά το βράδι
Χαίροιεν ἐλαίαι ἔλαιον εξάγουσαι
ὅ φαίνει ἐμῷ ἔρωτι ὑφαίνειν καθ' ἑσπέραν
May the olive trees have a good time as they take out the oil
that shines for my love to embroider in the evening

Τώρα που σώσαμε τς ελιές και μπήκαμε στο θέρος
Τώρα αγάπη μου γλυκιά  κάτι να θα σου φέρω
νῦν δ' ἀνύσαντες ἐλαίας, θέρος τε προσέβημεν
νῦν ἐμὴ γλυκεῖα ἀγάπη προσοίσω σοὶ τι
Now that we 've done the olive season, we enter the summer
now my sweet love I will bring something to you

μια παρέα είμαστε και μία γης πατούμε
ένα νεράκι πίνουμε κρίμας να χωριστούμε
μία ὁμήγυρις ἐσμὲν καὶ μίαν γῆν πατοῦμεν
ἕν ὕδωρ πίομεν καὶ οἰκτρὸν χωρίζεσθ' ἡμᾶς
we are one company, we step one earth
one little water we drink, it's a pity on us to split up